Als je naar mannen om je heen kijkt of getuige bent van gesprekken over mentale gezondheid, merk je iets wat vaak onuitgesproken blijft: veel mannen worstelen met de manier waarop ze hun innerlijke wereld ervaren en delen. Het gaat niet alleen om stress of sombere dagen op het werk, maar ook om hoe mannen omgaan met gevoelens, verwachtingen en steun zoeken. In Nederland zijn cijfers en ervaringen die laten zien dat mannen vaak anders met mentale gezondheid omgaan dan vrouwen en dat het nog steeds niet eenvoudig is om daarover open te praten.
Het mentale welzijn van mannen verschilt niet fundamenteel van dat van vrouwen, maar er zijn patronen waar je moeilijk omheen kunt. Zo laten cijfers uit onderzoeken en berichtgeving van Nederlandse media zien dat mannen vaker een einde aan hun leven maken dan vrouwen. In 2022 waren dat ruim twee keer zoveel mannen als vrouwen.
De manier waarop psychische problemen zich uiten kan ook anders zijn bij mannen. Hoe somberheid, irritatie of terugtrekgedrag zich aandient, wordt niet altijd direct herkend als een teken van stress of depressie. Daardoor komt het voor dat men langere tijd rondloopt met klachten zonder dat iemand er iets van weet.
Het idee van ‘sterk zijn’ speelt hierbij een rol. Veel mannen hebben geleerd dat je niet moet klagen en dat persoonlijke problemen vooral zelf opgelost moeten worden. Dat kan ertoe leiden dat ze pas hulp zoeken als het echt niet meer gaat. Tegelijkertijd zijn er steeds meer gesprekken en initiatieven in Nederland waarin juist wordt benadrukt dat praten over mentale gezondheid geen teken van zwakte is.
Wat hoort bij ‘mannelijk zijn’? In de manier waarop jongens en mannen over emoties praten (of juist niet praten) speelt een rol wat ze vanaf jonge leeftijd leren. De uitdrukking dat mannen niet huilen leeft nog, ook al verandert dat langzaam. Veel sociale normen en verwachtingen zetten mannen subtiel onder druk om hun emoties te verbergen.
In het publieke debat hoor je vaak dat mannen stoer moeten zijn en problemen zelf oplossen. Dat kan een gewoonte worden die lastig te doorbreken is. Sommige mannen hebben het gevoel dat emoties laten zien gelijkstaat aan falen. Het gevolg kan zijn dat ze hun klachten minimaliseren of niet herkennen dat er onderliggende problemen zijn.
Tegelijkertijd zie je dat er meer aandacht komt voor het idee dat het oké is om kwetsbaar te zijn. Campagnes en gesprekken over mentale gezondheid wijzen erop dat mannen baat hebben bij het delen van ervaringen en het bespreekbaar maken van wat er in hun hoofd en lijf gebeurt. Dit staat haaks op het stereotype dat mannen altijd sterk en onafhankelijk moeten zijn.
Er zijn verschillende redenen waarom mannen moeite kunnen hebben met openheid over hun mentale toestand. Een belangrijke barrière is het stigma dat nog steeds heerst rond praten over gevoelens en psychische moeilijkheden. In sommige kringen word je al snel als zwak gezien als je emoties bespreekt.
Ook schaamte en het idee dat je problemen alleen moet oplossen zijn factoren die mannen ervan kunnen weerhouden om hulp te zoeken bij een huisarts, therapeut of een coach voor mannen. Dit betekent niet dat mannen geen hulp willen, maar dat ze vaak later pas hulp zoeken dan vrouwen.
Een andere barrière is herkenning. Het herkennen van signalen zoals terugtrekgedrag, irritatie of middelengebruik als mogelijke tekenen van mentale problemen is niet altijd makkelijk. Soms worden deze gedragingen gezien als karakter of gewoonte, terwijl ze kunnen wijzen op stress of mentale belasting.
Hoe vrienden, familie en collega’s reageren op de manier waarop mannen over hun gevoelens praten kan invloed hebben op hun mentaliteit. In Nederland zijn er groepen en bijeenkomsten waar mannen samenkomen om op een informele manier over gevoelens te praten, sport te doen én toch aandacht te besteden aan wat hen bezighoudt. Hierbij draait het om het vinden van veilige contexten waarin openheid mogelijk is.
Juist sociale relaties kunnen helpen om het taboe te doorbreken. Een eerlijk gesprek, een vraag hoe het écht gaat, kost misschien even wat tijd en aandacht, maar kan voor een man het verschil maken tussen vast blijven zitten of beweging krijgen in zijn mentale situatie. Het is niet alleen praten om te praten, maar ruimte geven aan andere vormen van verbinding dan alleen zaken als werk of sport.
Daarnaast zie je steeds vaker initiatieven waar mannen worden aangespoord om samen activiteiten te ondernemen en tegelijkertijd dieper in te gaan op wat er bij hen speelt. Zulke omgevingen kunnen helpen om emoties en gedachten te delen zonder dat je meteen het gevoel krijgt dat je beoordeeld wordt.
Versterken van de mentaliteit bij mannen vraagt tijd, aandacht en begrip. Je hoeft niet alles zelf uit te zoeken. Soms kan een luisterend oor, een gesprek met een vriend of familie, of ondersteuning van een coach voor mannen een stap zijn die helpt om beter te begrijpen wat er speelt. Openheid over emoties en ervaringen betekent niet dat je zwak bent, maar kan juist ruimte geven voor groei en meer evenwicht in het leven.
Sta oog contact niet uit de weg met een man die het moeilijk heeft. Vraag hoe het écht met hem gaat, luister zonder te oordelen en wees bereid om samen te zoeken naar manieren om met gevoelens om te gaan. Op die manier kun je bijdragen aan een omgeving waarin mannen eerder steun zoeken en open durven te zijn over hun mentale beleving. Groei in mentaliteit komt niet alleen van jezelf, maar ook van de mensen om je heen.
Wil je zelf stappen zetten of iemand steunen? Begin vandaag met een gesprek, maak ruimte voor kwetsbaarheid en kijk hoe vertrouwen en begrip langzaam kunnen groeien.
Terug naar overzicht